Vorige

Pat Barker Over de grens

  Pat Barker Over de grens
Selecteer artikel:
     
 
 
 

Omschrijving:
 

 De psycholoog en de 10-jarige moordenaar



PAT BARKER, OVER DE GRENS



Door Geurt Franzen

Pat Barker’s nieuwe roman is vakkundig geschreven en geeft onderdak aan een gedurfd, actueel thema: hoe gaat een samenleving om met een jeugdige delinquent die een zwaar misdrijf – moord - op zijn geweten heeft. Toch behoort de roman niet tot een van Barkers hoogtepunten. Er gebeurt zo weinig.

De Engelse schrijfster (1943) maakte furore met haar trilogie over de Eerste Wereldoorlog, Weg der Geesten. In 1995 werd het gelijknamige, laatste deel van die serie bekroond met de Booker Prize. Haar nieuwe roman, Over de grens, speelt zich niet in het verleden af, maar, net als het vorig jaar verschenen Een andere wereld, in de moderne samenleving.

De vragen die Barker aan de orde stelt in Over de grenszijn heel basaal: hoe onschuldig is de kindheid, waar ligt het verschil tussen goed en kwaad en moet je een kind opsluiten in neen gevangenis? Die kwesties komen boven drijven in de relatie die Barker beschrijft tussen een psycholoog aan de ene kant en een jeugdige moordenaar aan de andere. De jongen heeft op 10-jarige leeftijd een oude vrouw op brute wijze vermoord en de kinderpsycholoog moet een rapport opstellen over de geestelijke gesteldheid van de jongen. Een heel belangrijk rapport, want als daarin staat dat de jongen geestelijk ontoerekeningsvatbaar is, zal hij niet als een volwassene worden berecht.

De psycholoog, Tom Seymour, is van oordeel dat de jongen, Danny Miller, wel terecht kan staan. Dertien jaar later komt de jongen vrij en wordt Seymour door hem geconfronteerd met de gevolgen van het rapport van toen.

Die ontmoeting, waar Barker haar roman mee begint, vormt een van de sterkste scènes in Over de grens. Het lijkt een absurde speling van het lot. De psycholoog loopt te wandelen langs de kust en is er getuige van dat een jongeman zich van het leven wil beroven door in de zee te springen. Seymour springt de jongeman achterna en redt hem van de verdrinkingsdood. Een paar dagen later blijkt die jongeman de jonge moordenaar van destijds te zijn. Is hier inderdaad sprake van toeval? De psycholoog heeft zo zijn twijfels, maar vindt het onvoorstelbaar dat iemand zo’n daad over heeft om met een ander in contact te treden. En Danny? Danny verschuilt zich achter wijsheden als deze: “Toeval is de kier in het menselijk leven waardoor God of de duivel binnenglipt.”

Toeval of bewuste actie, het is een van de weinige prangende vragen die de verhaallijn van Barkers roman op spanning houden. Een lijn die van dialoog tot dialoog wordt uitgesponnen. Barker is goed in dialogen, maar ze hangt deze roman er volledig aan op, veel handeling van betekenis is er niet. Tijdens de gesprekken tussen de psycholoog en de dader, dertien jaar later, ontstaat langzaam een beeld van Danny’s jeugd. Geen fijne jeugd, dat moge duidelijk zijn: een doodzieke moeder, een vader – ex-militair die gefrustreerd terugkeert uit de Falklandoorlog - die de jongen slaat.

Er valt weinig in te vullen door de lezer: alle plaatjes zijn door Barker zelf ingekleurd. Daardoor wordt Over de grens, hoe vakkundig geschreven ook, een wat saaie roman. Misschien komt het omdat wat een hoofdvraag hád kunnen zijn – heeft de jongen nu wel of niet de oude dame van het leven beroofd? – van begin af aan niet gesteld wordt. Zoals ook de jury destijds twijfelt de lezer nauwelijks aan zijn schuld. Misschien komt het ook omdat Barker het privéleven van de psycholoog – impotentie die tot echtscheiding leidt – als een soort intermezzo door het verhaal heen weeft. Maar het blijft een vreemde eend in de bijt. Misschien komt het door het wat al te sentimentele einde. Het loopt goed af met Danny, maar Seymour ziet in het park ineens allemaal oude vrouwen lopen die lijken op Danny’s slachtoffer. Wie is er nu rijp voor de psychiater?

Pat Barker, Over de grens, Uitgeverij De Geus, 237 blz.



splinternieuw, vaste prijs

excl. verzendkosten, verzendkosten koper

boekhandel de oorsprong



Bij bestellingen vanaf € 25,- worden geen verzendkosten berekend.

Verzendkosten buitenland: op aanvraag.